با وجودی که استخرها بايد شرايط آسايش مطلوبی را برای انسان ايجاد کنند، اين مطلوبيت برای افراد مختلف، متفاوت است. آسايش يک شناگر به ميزان تحرک او و دمای آب بستگی دارد. دمای محيط خارج از آب، جريان هوا، ميزان تبخير سطحی و نور گيری فاکتورهای مهمی هستند؛ اما تاثير آنها بر شناگر و فردی که فقط تماشاچی است، يکسان نمی باشد.
تبخير آب از سطح استخر آب گرم، موجب افزايش رطوبت هوای اطراف آن می شود که بر آسايش فرد موثر است و مشکلاتی جدی در ساختمانی که برای آب و هوای سرد طراحی شده، ايجاد می کند. رطوبت را می توان به شيوه های گوناگون کاهش داد اما اين امر، امکانات خاصی را می طلبد.
برای دستيابی به شرايط مطلوب در محيط استخرهای سرپوشيده بايد قرار دادهايی را در نظر گرفت. راه حل بهينه تنها در شرايطی حاصل می شود که حالات منتخب با بالاترين استانداردها همخوان باشند. شرايط مطلوب حاکم بر استخرهای داخلی، موضوع اين مقاله اند.
نيازهای شناگران
عمده ترين نياز شناگران، حصول آسايش می باشد که به عوامل زيادی وابسته است (در اين مقاله عمدتا به شرايط حرارتی پرداخته می شود). آسايش را به عنوان حالتی از تعادل حرارتی که در آن بدن نيازی به کاهش يا افزايش گرما ندارد، می توان از دو جنبه فيزيکی و روانی بررسی کرد.
ميزان تحرک فيزيکی، عامل اصلی در حصول آسايش است چرا که مقدار توليد گرمای بدن را تعيين می کند. در تلاش برای دستيابی به دمای پايدار، بدن بايد حرارت مازاد را به محيط دفع کند. در حين شنا کردن، پوست بدن با آب تماس مداوم دارد و به علت ظرفيت حرارتی و تبادل گرمايی بالای آب، دمای آب بايد نزديک به دمای پوست باشد. به خاطر دفع حرارتی بالای بدن در شنای پر تحرک يا مسابقه ای، دمای 72 تا 75 درجه فارنهايت برای آب استخر مطلوب است. اگر فعاليت در حين شنا کمتر باشد 75 تا 80 درجه فارنهايت دمای بهينه است. افراد مسن تر يا کسانی که در آب استراحت می کنند، ممکن است 85 درجه فارنهايت يا بالاتر را ترجيح دهند.
اگر دمای هوای خارج از آب کمتر از دمای آب استخر باشد، شناگری که از آب خارج شده، راحت تر خواهد بود مگر در مواقعی که در اثر جريان هوا، تبخير آب از سطح پوست و يا تشعشع حرارت بدنش به سطوح سرد محيط، احساس سرما کند. برای تامين آسايش، هر يک از اين موارد قابل اصلاح هستند. شناگری که خارج از آب فعاليت زيادی دارد، در دمای 75 درجه فارنهايت و رطوبت نسبی بالا، راحت خواهد بود مگر در صورت وجود جريان هوا و يا سرمايش تابشی. شناگرانی که فعاليت کمتری دارند، طالب دمای 80 درجه فارنهايت يا بيشترند، افراد خشک راحت تر از کسانی هستند که بدنشان خيس است.
استخر و ساختمان
سطح آب يک استخر بايد به عنوان رطوبت زن بزرگی انگاشته شود که هرگاه نقطه شبنم هوا کمتر از دمای سطح آب شود، می تواند با سرعت نسبتا زيادی آب را با شدت بالا وارد فضا کند. مشخصه های حرارتی ديوارها و پنجره های معمولی، اغلب در زمستان رطوبت نسبی را به 35% در دمای 73 درجه فارنهايت محدود می کند. در اين حالت نقطه شبنم 43 درجه فارنهايت است و در سطوحی که دمايی پايين تر از 43 درجه فارنهايت داشته باشند، چگالش صورت می گيرد. در استخرها که دما همواره بالاتر از اين حد است، تبخير دائمی بوده و رطوبت نسبی مدام افزايش می يابد تا زمانی که ميزان تبخير با مقدار دفع بخار آب ناشی از تهويه و چگالش به تعادل برسد. به اين ترتيب در زمستان همواره بر روی سطوح پنجره ها و ديوارهای با ساختار عادی که محدوده استخر را احاطه می کنند، چگالش روی می دهد؛ مگر اين که تهويه با سرعت بالا صورت گيرد و هوای خشک برای دفع رطوبت، به ميزان کافی و معادل با مقدار تبخير تامين شود. وقتی اين هوای خشک در زمستان از خارج مکيده می شود، ابتدا بايد آن را به اندازه دمای محيط داخل گرم کرد. اگر تهويه ای صورت نگيرد، تبخير ادامه خواهد يافت و چگالش بر تمام سطوح محيط که دمايی کمتر از هوا يا آب استخر دارند، روی می دهد. وقتی آب استخر گرم تر از هوا است، حالتی بحرانی پيش می آيد. به طور کلی فضای استخرها بايد دائما تهويه شود تا از رطوبت بالا و چگالش بر سطوح محيط جلوگيری به عمل آيد.
در زمستان، سطح پنجره های بزرگ هميشه سرد است و فقط در صورتی می توان از چگالش در اين مواضع جلوگيری کرد که با استفاده از تهويه، ميزان رطوبت نسبی پايين نگه داشته شود. در پنجره های بزرگ، تابش نيز عاملی سرمازا است که می تواند شناگران را آزار دهد. پرده هايی که مقابل پنجره های بزرگ و برای حفظ حريم نسب می شوند، می توانند تاثير سرمايش تابشی را کاهش دهند؛ اما در عين حال باعث پايين آمدن دمای سطح شيشه نيز می شوند. در چنين شرايطی، چگالش بر روی شيشه به صورت ملايم تر و طولانی تر انجام می شود.
واضح است که فضای بسته يک استخر شنا بايد به عنوان فضايی با رطوبت بالا لحاظ شده و محيط اطراف آن و تاسيسات بايد با توجه کامل به احتمال چگالش طراحی گردند.
|